Podit
Bu çalışma materyali, enfeksiyon hastalıkları ders notları ve sesli ders kaydından derlenerek hazırlanmıştır. Amacı, enfeksiyon hastalıkları alanındaki temel konuları, etkenleri, klinik bulguları, tanı ve tedavi yöntemlerini anlaşılır ve yapılandırılmış bir şekilde sunmaktır.
📚 Enfeksiyon Hastalıklarına Genel Bakış
Enfeksiyon hastalıkları, patojen mikroorganizmaların neden olduğu, vücutta çeşitli klinik tablolarla seyreden durumlardır. Bu bölümde, spesifik bakteriyel ve viral enfeksiyonlar, ateşin fizyopatolojisi, antimikrobiyal tedaviler ve korunma yöntemleri ele alınacaktır.
🦠 Bruselloz
Bruselloz, Brucella türlerinin neden olduğu zoonotik bir enfeksiyondur.
- Etkenler: Brucella abortus, B. melitensis (en virülan), B. suis, B. canis, B. ovis, B. inopinata. Gram (-), hareketsiz, aerobik, toksinsiz kokobasildir.
- Bulaş Yolları: 🥛 Gastrointestinal sistem (kontamine gıdalar), 🐄 hayvansal materyale direkt temas, 🌬️ inhalasyon (laboratuvar), cinsel, transplasental, kan ve kemik iliği nakli.
- Klinik Bulgular:
- Ondülan Ateş: Akşam yükselip sabaha doğru terlemeyle düşen, dalgalı seyreden ateştir.
- Yorgunluk, halsizlik, miyalji, gezici artralji, gece terlemeleri, baş ağrısı, iştahsızlık.
- En Sık Tutulum: Kas-iskelet sistemi (sakroiliit, spondilodiskit, periferik artrit).
- En Ciddi Tutulum: Nörolojik sistem (%10) ✅: Akut menenjit, miyelit, kraniyal sinir paralizileri (özellikle 6. ve 8. sinirler).
- En Sık Ölüm Nedeni: Endokardit (en sık aort kapağı tutulur). Tek başına antibiyotik tedavisi yetmez, kapak replasmanı gerekebilir.
- Tanı:
- Serolojik Testler: Rose Bengal (hızlı tarama), Wright Aglütinasyon Testi (SAT) (1/160 ve üzeri pozitiflik tanı koydurur), ELISA (SAT ile doğrulanmalı).
- Prezon Olayı: Yüksek antikor seviyelerinde yanlış negatif SAT sonucu. Serum dilüsyonu ile düzeltilir.
- Radyoloji: İskelet sistemi tutulumunda direkt grafi (Pedro-Pons arazı, Akdeniz koksartriti, papağan gagası görünümü).
- Tedavi: En az 6 hafta süreli kombinasyon tedavisi.
- Doksisiklin (2x100 mg/gün) + Rifampisin (600-900 mg/gün)
- Doksisiklin (2x100 mg/gün) + Gentamisin (ilk 7 gün 5 mg/kg/gün)
- Doksisiklin (2x100 mg/gün) + Streptomisin (1 gr/gün)
- Nörobruselloz ve endokarditte 6-9 ay süreli üçlü tedavi (rifampisin mutlaka olmalı).
🌡️ Ateş Fizyopatolojisi ve Tipleri
Ateş, vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır.
- Normal Vücut Sıcaklığı: 36.2-37.2°C. Sirkadiyen ritim gösterir.
- Termoregülasyon Merkezi: Anterior hipotalamusta preoptik alan.
- Pirojenler: Isı ayar noktasını yükselten maddelerdir.
- Eksojen Pirojenler: Mikroorganizmalar ve ürünleri (endotoksinler).
- Endojen Pirojenler: Sitokinler (IL-1, IL-6, TNF-alfa).
- Ateşin Faydaları: İmmün reaksiyonları artırır, nötrofil aktivitesini yükseltir, antikor üretimini artırır, mikroorganizma çoğalmasını azaltır.
- Ateşin Zararları: Bazal metabolizmayı artırır, sıvı ve tuz kaybı, organ disfonksiyonları, febril spazmlar.
- Ateş Tipleri:
- Devamlı Ateş (Febris Continua): Sabah-akşam ısı farkı <1°C (Tifo, bruselloz).
- Aralıklı Ateş (Febris Intermittan): Sabah-akşam ısı farkı >1°C, arada normale iner (Sıtma).
- Bacaklı Ateş (Febris Remittent): Sabah-akşam ısı farkı >1°C, hiç normale inmez (ÜSYE, tüberküloz).
- Tekrarlayan Ateş (Febris Recurrens): Ani yükselir, 3-5 gün sürer, ani düşer, normal kalır, tekrarlar (Borrelia, bruselloz).
- Dalgalı Ateş (Febris Ondulans): Yavaş yükselir, yüksek kalır, yavaş düşer, normal kalır, tekrarlar (Bruselloz, Hodgkin hastalığı - Pel-Ebstein ateşi).
- Subfebril Ateş: 37.0-37.7°C (Tüberküloz).
- Relatif Bradikardi: Ateşin her 0.5°C artışına karşılık nabzın 10 atım artması beklenirken, bu uyumun bozulması (Tifo, tularemi).
- Hipertermi: Hipotalamus ısı ayarı normal sınırlarda iken vücut ısısının kontrolsüz yükselmesi (Isı stroku, malign hipertermi).
- Hipotermi: Vücut ısısının normal fonksiyonların bozulduğu düzeyin altına inmesi.
- Ateşli Hastaya Yaklaşım: Öncelikle altta yatan hastalık tedavi edilmeli. Ateş 40°C'yi geçtiğinde müdahale edilmeli. Antipiretikler (parasetamol, NSAİİ) semptomatik rahatlama sağlar.
❓ Nedeni Bilinmeyen Ateş (NBA)
- Tanım: 3 haftadan uzun süren, 38.3°C ve üzeri, hastanede 3 gün veya poliklinikte 1 haftalık incelemeye rağmen nedeni belirlenemeyen ateştir.
- Nedenler:
- Enfeksiyonlar (en sık): Tüberküloz, apseler, endokardit, bruselloz.
- Neoplazmlar: Lenfomalar, lösemiler.
- Kollajen Doku Hastalıkları: SLE, Still hastalığı.
- İlaç ateşi, sarkoidoz, Crohn hastalığı.
- Tedavi: Semptomatik tedavi (parasetamol, NSAİİ) ile başlanır. Yanıt alınamazsa kortikosteroidler denenebilir.
🛡️ Erişkin Bağışıklama
Bağışıklama, kişinin bağışıklık sistemini yapay yollarla uyararak enfeksiyon hastalıklarından korunmasını sağlama işlemidir.
- Aktif Bağışıklama (Aşı): Vücudun kendi antikorlarını üretmesini sağlar.
- Viral Aşılar: Canlı atenüe (KKK, suçiçeği), inaktif-ölü, rekombinant antijen.
- Bakteriyel Aşılar: Toksoid (Td), polisakkarit (pnömokok), konjuge polisakkarit.
- Pasif Bağışıklama (İmmünglobulin): Hazır antikorların verilmesidir.
- Erişkinlerde Aşılamanın Önemi: Çocukluk çağı aşılarının koruyuculuğu azalabilir, eksik aşılamalar, bazı aşıların sadece erişkinlere uygulanması, risk faktörleri (yaş, meslek, yaşam tarzı), yeni aşılar ve toplum bağışıklığı.
- Önemli Erişkin Aşıları:
- Tetanoz-Difteri (Td/Tdap): Primer aşılama 3 doz (ilk doz Tdap), 10 yılda bir rapel Td. Gebelerde 27-36. haftada bir doz Tdap.
- İnfluenza (Grip) Aşısı: Her yıl eylül-kasım aylarında, ≥6 ay herkese önerilir.
- Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık (KKK): Canlı aşıdır. İmmünite kanıtı olmayan erişkinlere bir doz, risk gruplarına (sağlık personeli, HIV pozitif) iki doz.
- Suçiçeği Aşısı: Canlı aşıdır. İmmün olmayanlara 4-8 hafta arayla iki doz.
- Zona Aşısı: Rekombinant adjuvanlı subünit aşıdır. ≥50 yaş olanlara iki doz.
- HPV Aşısı: HPV 16 ve 18 gibi onkojenik suşlara karşı. Kadınlarda 26, erkeklerde 21 yaşa dek uygulanmalı.
- Pnömokok Aşıları (PPSV23, PCV13): ≥65 yaş herkese ve risk gruplarına (kronik hastalıklar, immünsüpresyon) önerilir.
- Meningokok Aşıları: Aspleni, kompleman yetmezliği, endemik bölgeye seyahat edenler, HIV enfeksiyonu olanlara uygulanır.
- Hepatit A Aşısı: İnaktif virüs aşısıdır. 6-12 ay arayla 2 doz. Endemik bölgelere seyahat edenler, kronik karaciğer hastaları, sağlık çalışanları risk grubundadır.
- Hepatit B Aşısı: Rekombinant DNA teknolojisi ile üretilir. 0-1-6. aylarda 3 doz. Anti-HBs >10 mIU/mL bağışıklık göstergesidir.
- Kuduz Aşısı: Temas öncesi riskli popülasyona, temas sonrası herkese uygulanır. Isırık durumunda yara temizliği ve immünglobulin ile aşı kombinasyonu önemlidir.
- Aşı Uygulama Sonrası İstenmeyen Etkiler: Lokal (ağrı, şişlik), sistemik (ateş, halsizlik), alerjik reaksiyonlar (ürtiker, anafilaksi).
- Arthus Reaksiyonu: Aşılama sonrası 2-8 saatte gelişen ağrılı şişlik.
- Anafilaksi: Akut, fatal seyredebilen sistemik aşırı duyarlılık reaksiyonu. Adrenalin ile acil müdahale gerektirir.
💊 Antibiyotikler ve Klinik Kullanımları
Antibiyotikler, bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılan, seçici toksik etkili ilaçlardır.
- Etki Mekanizmaları:
- Hücre Duvarı Sentezi İnhibitörleri: Beta laktamlar (penisilinler, sefalosporinler, monobaktamlar, karbapenemler), glikopeptitler (vankomisin). Bakterisidal etkilidirler.
- Protein Sentezi İnhibitörleri: Aminoglikozitler (30S alt birimine bağlanır, bakterisidal), makrolidler (50S alt birimine bağlanır, bakteriyostatik), tetrasiklinler (30S alt birimine bağlanır, bakteriyostatik), kloramfenikol (50S alt birimine bağlanır, bakteriyostatik).
- Nükleik Asit Sentezi İnhibitörleri: Kinolonlar (DNA sentezini inhibe eder), rifamisinler (RNA polimerazı inhibe eder).
- Folat Sentezi İnhibitörleri: Sülfonamidler, trimetoprim.
- Antibiyotik Direnci:
- İntrinsik Direnç: Mikroorganizmanın yapısı gereği doğal direnç.
- Edinsel Direnç: Genetik değişimlerle kazanılan direnç (MRSA, ESBL).
- Kombine Antibiyotik Kullanımı: Polimikrobiyal enfeksiyonlar, direnç gelişimini önleme, sinerjistik etki sağlama amacıyla kullanılır.
- Yan Etkiler: Her antibiyotik grubunun kendine özgü yan etkileri vardır (alerjik reaksiyonlar, gastrointestinal sorunlar, nefrotoksisite, ototoksisite, nörotoksisite).
- Vankomisin: Red Man Sendromu (hızlı infüzyonla), ototoksisite, nefrotoksisite.
- Aminoglikozitler: Ototoksik (irreversibl), nefrotoksik (reversibl).
- Kloramfenikol: Gri Bebek Sendromu (yenidoğanlarda), aplastik anemi.
- Tetrasiklinler: Diş ve kemiklerde renk değişimi (8 yaş altı KE), hepatotoksisite.
- Kinolonlar: Tendon hasarı, nöbet eşiğini düşürme.
- Gebelik ve Antibiyotikler: Grup B antibiyotikler genellikle güvenlidir (azitromisin, sefalosporinler, penisilinler). Tetrasiklinler ve kinolonlar gebelikte kontrendikedir.
🚨 Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA)
- Tanım: Kenelerle bulaşan, ateş ve kanamalarla seyreden, akut ve ciddi seyirli, zoonotik viral bir hastalıktır.
- Etken: Bunyaviridae ailesinden Nairovirus cinsi zarflı RNA virüsüdür.
- Bulaş: 🕷️ Kene ısırması (Hyalomma marginatum), 🩸 enfekte hayvan kanı/doku teması, 🏥 hastaların kan ve vücut sıvıları ile temas.
- Patogenez: Endotel hasarı, trombosit agregasyonu, Dissemine İntravasküler Koagülasyon (DİK), karaciğer nekrozu.
- Klinik Seyir:
- İnkübasyon Dönemi: 3-7 gün.
- Prehemorajik Dönem: 3 gün (halsizlik, iştahsızlık, kas ağrıları, ateş, baş ağrısı).
- Hemorajik Dönem: 2-3 gün (burun kanaması, melena, hematemez, peteşi, ekimoz).
- Konvelesan Dönem: İyileşme dönemi (uzamış halsizlik, saç dökülmesi).
- Laboratuvar Bulguları: Trombositopeni, lökopeni, PT/aPTT uzaması, transaminaz yüksekliği.
- Tanı: PCR ile viral RNA, ELISA ile spesifik IgM/IgG antikorları.
- Tedavi: Destek tedavisi (sıvı-elektrolit), koagülopati takibi (taze donmuş plazma, trombosit aferezi), kanama takibi. Antiviral olarak ribavirin kullanılabilir (gebelikte kontrendike).
- Korunma: Aşı yok. Kene teması önlemleri (uzun giysiler), kene çıkarma teknikleri, hasta izolasyonu.
🦟 Sıtma (Malarya)
- Tanım: Anofel cinsi sivrisineklerle bulaşan, ateş nöbetleri ile karakterize kan parazitozudur.
- Etkenler: Plasmodium falciparum (en mortal), P. vivax (Türkiye'de en sık), P. malariae, P. ovale, P. knowlesi.
- Bulaş: 🦟 Enfekte sivrisinek ısırması (en sık), kan transfüzyonu, organ nakli, anneden bebeğe.
- Yaşam Döngüsü: İnsanda eşeysiz evre (sporozoitler karaciğere, merozoitler eritrositlere), sivrisinekte eşeyli evre. P. vivax ve P. ovale karaciğerde hipnozoit olarak kalabilir.
- Klinik Seyir: Ateş nöbetleri (titreme, sıcak basması, terleme), splenomegali, anemi, sarılık.
- P. falciparum: Her yaştaki eritrositi enfekte eder, mikrovasküler tıkanıklıklar, serebral sıtma, ciddi anemi, renal yetmezlik.
- Tanı: 🔬 Giemsa boyalı kalın ve ince yayma (altın standart). Hızlı antijen testleri.
- Tedavi: Klorokin, primakin (direnç nedeniyle kullanımı azaldı). Günümüzde artemeter-lumefantrin. Gebelerde kinin sülfat.
- Korunma: Seyahat öncesi profilaksi (tafenokin, atovaquone-proguanil), sivrisineklerden korunma (cibinlik, kapalı giysiler, insektisitler), aşı (RTS,S/AS01).
😷 COVID-19 Pandemisi
- Tanım: SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu, dünya genelinde yayılan solunum yolu enfeksiyonudur.
- Etken: Zarflı, pozitif sarmallı, tek zincirli RNA virüsü (Beta coronavirus). Hücreye giriş reseptörü ACE2'dir.
- Bulaş: 🗣️ Damlacık ve aerosol yoluyla (öksürme, hapşırma), kontamine yüzeylerle temas. Semptomatik olmadan 1-3 gün önce bulaşıcılık başlar.
- Klinik Seyir: Ateş, öksürük, nefes darlığı, tat/koku kaybı, baş ağrısı, ishal.
- Ağır Seyir Risk Faktörleri: Erkek cinsiyet, >60 yaş, komorbiditeler (HT, DM, obezite).
- Kritik Seyir: Solunum yetmezliği, ARDS, septik şok, organ yetmezlikleri, tromboembolik olaylar.
- Laboratuvar Bulguları: Lenfopeni, trombositopeni, CRP, PCT, ferritin yüksekliği, d-dimer yüksekliği.
- Radyoloji: Akciğer BT'de bilateral yaygın buzlu cam opasiteleri.
- Tanı: PCR ile nükleik asit gösterilmesi (burun/boğaz sürüntüsü), hızlı antijen testleri.
- Tedavi: Destek tedavisi (oksijen), remdesivir, monoklonal antikorlar, immünmodülatörler (tocilizumab), kortikosteroidler (ağır hastalarda), molnupiravir, nirmatrelvir/ritonavir (erken dönemde).
- Korunma: Sosyal mesafe, maske, el hijyeni, aşılama (inaktif virüs, protein subunit, viral vektör, mRNA aşıları).
- Uzamış COVID: Akut enfeksiyondan sonra 12 haftadan uzun süren semptomlar.
🚽 Enfeksiyöz İshaller
- Tanım: Normal dışı, günlük dışkı miktarının 200 gramın üzerinde olduğu sulu dışkılama.
- Sınıflandırma:
- Akut: <7 gün.
- Uzamış: 7-14 gün.
- Persistan: 14-30 gün.
- Kronik: >30 gün.
- Etyoloji:
- İnce Barsak Tipi (Non-inflamatuvar): Sulu ishal, sık değil, bol miktarda (V. cholerae, ETEC, rotavirüs).
- Kalın Barsak Tipi (İnflamatuvar): Dizanteri (kanlı-mukuslu), sık, az miktarda, tenezmli (Shigella, EIEC, C. jejuni).
- Tanı: Dışkı incelemesi (makroskopik, mikroskopik), dışkı kültürü, toksin araştırması (C. difficile).
- Tedavi: 💧 Sıvı ve elektrolit replasmanı (temel prensip). Antibiyotik kullanımı seçici olmalı.
- Shigella: Siprofloksasin, 3. kuşak sefalosporin.
- Salmonella: Gastroenteritte antibiyotik verilmez, bakteriyemi varsa tedavi edilir (kinolonlar, 3. kuşak sefalosporin).
- C. difficile: Metronidazol, vankomisin.
- Paraziter: Metronidazol (E. histolytica, G. intestinalis).
🤢 Tifo
- Tanım: Salmonella typhi'nin neden olduğu, ateş, mental konfüzyon, relatif bradikardi ile seyreden sistemik bir enfeksiyondur.
- Bulaş: 🍽️ Kontamine gıda ve sularla fekal-oral yolla. Tek konak ve rezervuar insandır.
- Klinik Seyir:
- Prodrom Dönemi: İştahsızlık, halsizlik, öksürük, baş ağrısı, hafif ateş.
- 1. Hafta (İnvazyon): Ateş kademeli yükselir, 40°C'ye ulaşır.
- 2. Hafta (Fastigium): Tüm belirtiler şiddetlenir, ateş devamlı hal alır. "Tifos hali" (mental konfüzyon), "roseol" döküntüleri, relatif bradikardi, dikrot nabız.
- 3. Hafta: Ateş devam eder, dil paslıdır ("külbastı dili").
- 4. Hafta (Rezolusyon): Ateş yavaş yavaş düşer (amfibol ateş).
- Komplikasyonlar: ⚠️ Barsak kanaması ve perforasyonu (en sık ve ölümcül), toksik ensefalopati, miyokardit.
- Tanı: 🩸 Kan, kemik iliği, dışkı kültüründe S. typhi izolasyonu (kesin tanı). Gruber-Widal testi (O antikorları değerli).
- Tedavi: Kinolonlar, 3. kuşak sefalosporinler, kloramfenikol. Şiddetli olgularda steroidler. Perforasyon varsa cerrahi müdahale.
- Korunma: Aşılar. Kronik taşıyıcılarda (safra kesesi taşı olanlar) kolesistektomi ve uzun süreli antibiyotik tedavisi.
🩹 Deri ve Yumuşak Doku Enfeksiyonları
- Folikülit: Kıl folikülleri çevresinde sınırlı, eritemli, kaşıntılı püstül. Etken S. aureus. Tedavi lokal antiseptikler.
- Fronkül (Çıban): Folikülitin daha derin inflamatuvar nodüle dönüşmesi. Etken S. aureus. Tedavi drenaj.
- Karbonkül: Birden fazla fronkülün birleşmesiyle oluşan derin lezyon. Sistemik semptomlar eşlik edebilir.
- İmpetigo: Yüzeyel, büllöz veya büllöz olmayan formları var. Bal peteği görünümünde kabuklar. Etken A grubu beta hemolitik streptokok veya S. aureus. Tedavi topikal veya sistemik antibiyotikler.
- Ektima: İmpetigonun derin ülserli şekli.
- Erizipel (Yılancık): Derinin yüzeyel tabakası ve lenfatiklerin tutulumu. Keskin sınırlı eritem. Etken A grubu beta hemolitik streptokok. Tedavi penisilin veya makrolidler.
- Selülit: Deri ve deri altı dokuyu etkileyen, yayılım eğilimli enfeksiyon. Sınırları belirgin değildir. Etken S. aureus ve streptokoklar. Tedavi oral veya parenteral antibiyotikler.
- Deri Apseleri: Pürülan sıvı toplanması. Etken S. aureus (MRSA/MSSA). Tedavi insizyon ve drenaj.
- Nekrotizan Fasiit: Deri, subkutan dokular, kas ve fasyaların hızlı ilerleyici nekrozu. Cerrahi debridman şarttır. Polimikrobiyal veya monomikrobiyal (streptokok).
- Gazlı Gangren: Clostridium perfringens. Şiddetli ağrı, ödem, krepitasyon. X-ray'de gaz görünümü patognomoniktir. Tedavi antibiyotik (penisilin G, klindamisin) ve cerrahi debridman.
🧠 Santral Sinir Sistemi (SSS) Enfeksiyonları ve Akut Menenjitler
- Menenjit: Beyin ve omuriliği çevreleyen zarların iltihaplanması.
- Etyoloji: Yaşa göre değişir.
- Yenidoğan: E. coli, S. agalactiae, L. monocytogenes.
- 2-50 Yaş: S. pneumoniae, N. meningitidis.
- >50 Yaş: S. pneumoniae, N. meningitidis, Gram (-) basiller, L. monocytogenes.
- Klinik Bulgular: Ateş, baş ağrısı, mental durum değişikliği, bulantı, kusma, ense sertliği, Kernig ve Brudzinski belirtileri.
- Tanı: Lomber ponksiyon (LP) ile BOS incelemesi.
- Bakteriyel Menenjit BOS Bulguları: Bulanık, yüksek basınç, >1000 lökosit (PNL hakimiyeti), yüksek protein, düşük glikoz.
- Tedavi: Destek tedavisi (kafa içi basıncı düşürme), nöbet önleme. Ampirik antibiyotik tedavisi yaşa ve risk faktörlerine göre başlanır (örn: Seftriakson/Sefotaksim + Vankomisin).
- Korunma: Hib, meningokok, pnömokok aşıları. Yakın temaslılara profilaksi.
- Aseptik/Viral Menenjit: Bakteriyel menenjitten daha hafif seyirli, kendini sınırlayan tablolar. Etkenler enterovirüsler (en sık), HSV-2. BOS'ta lenfosit hakimiyeti.
- Tüberküloz Menenjiti: M. tuberculosis. En ağır tüberküloz formu. Bazal meninksleri tutar, kraniyal sinir paralizileri (özellikle 6. sinir). Tedavi 9-12 ay süreli antitüberküloz ilaç kombinasyonu.
💧 Üriner Sistem Enfeksiyonları (ÜSE)
- Tanım: Piyüri ve klinik semptomlarla birlikte böbrek, toplayıcı sistem ve/veya mesanede bakteri bulunması.
- Etken: %50-90 E. coli. Komplike enfeksiyonlarda P. aeruginosa, Klebsiella.
- Bulaş: Assendan yol (kadınlarda daha sık).
- Klinik Tablolar:
- Akut Nonkomplike Sistit: Dizüri, pollaküri, sıkışma hissi. Ateş görülmez.
- Akut Nonkomplike Piyelonefrit: Titremeyle yükselen ateş, bel ağrısı, bulantı, kusma, kostovertebral hassasiyet.
- Komplike ÜSE: Yapısal veya fonksiyonel anormalliklerin eşlik ettiği enfeksiyonlar.
- Asemptomatik Bakteriüri: Semptomsuz hastada bakteriüri. Sadece gebeler ve invaziv girişim yapılacak hastalar tedavi edilir.
- Tanı: İdrar tahlili (piyüri), idrar kültürü.
- Tedavi:
- Akut Nonkomplike Sistit: 3 günlük antibiyotik (kinolon, fosfomisin, sefiksim). Gebelerde amoksisilin, oral sefalosporin.
- Akut Nonkomplike Piyelonefrit: Hafifse ayaktan (oral kinolon), ağırsa hastanede parenteral tedavi (parenteral kinolon, geniş spektrumlu penisilin/sefalosporin ± aminoglikozit).
- Komplike ÜSE: Kültür sonucuna göre 5-14 gün antibiyotik. Dirençli Gram (-) bakterilerde karbapenemler.
- Korunma: Tekrarlayan ÜSE'si olan kadınlarda sürekli düşük doz profilaksi veya postkoital tek doz profilaksi.
