Türkiye'nin Dağları: Zirvelerin Hikayesi

1. Türkiye'nin dağlık bir ülke olmasının temel jeolojik sebebi nedir?

Levha tektoniği; güneyimizdeki Arap ve Afrika levhalarının, kuzeydeki Avrasya levhasını sıkıştırmasıdır.

2. Türkiye'nin güneyindeki ve kuzeyindeki büyük sıradağlar nasıl oluşmuştur?

Levhaların sıkıştırması sonucu oluşan kıvrılmalarla meydana gelmişlerdir, bu yüzden onlara 'kıvrım dağları' denir.

3. Ağrı Dağı ne tür bir dağdır ve nasıl oluşmuştur?

Volkanik bir dağdır ve yer kabuğunun kırılarak yüzeye magma fışkırması sonucu oluşmuştur.

4. Türkiye'nin güney kıyıları boyunca uzanan sıradağın adı nedir?

Toros Dağları.

5. Türkiye'nin kuzey kıyıları boyunca uzanan sıradağın adı nedir?

Kuzey Anadolu Dağları.

6. Toros Dağları'nın Türkiye iklimi üzerindeki en önemli etkisi nedir?

Akdeniz'den gelen nemli havayı iç bölgelere sokmayarak kıyıları yağışlı, İç Anadolu'yu ise kurak yapar.

7. Kuzey Anadolu Dağları'nın Karadeniz Bölgesi üzerindeki etkisi nedir?

Karadeniz'in nemli havasını iç kesimlere geçirmez, bu da kıyı şeridinin bol yağışlı ve ormanlık olmasını sağlar.

8. Doğu Anadolu'daki volkanik dağların oluşum sebebi nedir?

Levha sıkışmasının çok şiddetli olması, yer kabuğunda kırıklar oluşturmuş ve bu kırıtlardan magma yüzeye çıkmıştır.

9. Metinde adı geçen volkanik dağlara iki örnek veriniz.

Ağrı Dağı, Süphan Dağı ve Nemrut Dağı metinde geçen örneklerdir.

10. Türkiye'yi sıkıştıran güneydeki iki tektonik levha hangileridir?

Arap ve Afrika levhalarıdır.

11. Anadolu'yu sıkıştıran levhalar hangi ana levhaya doğru itme kuvveti uygular?

Kuzeydeki Avrasya levhasına doğru kuvvet uygularlar.

12. Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları'nın denize göre uzanış yönü nasıldır?

Her iki sıradağ da denize paralel olarak uzanır.

13. 'Kıvrım dağları' terimi ne anlama gelmektedir?

Levha hareketlerinin sıkıştırması sonucu yeryüzü katmanlarının buruşup katlanarak yükselmesiyle oluşan dağlardır.

14. İç Anadolu Bölgesi'nin ikliminin kurak olmasında hangi sıradağlar etkilidir?

Güneyde Toros Dağları ve kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları'nın nemli havayı engellemesi etkilidir.

15. Karadeniz kıyılarının yemyeşil ormanlarla kaplı olmasının coğrafi nedeni nedir?

Kuzey Anadolu Dağları'nın nemli havayı kıyıda tutması ve bol yağışa neden olmasıdır.

16. Metindeki 'doğal setler' benzetmesi hangi coğrafi yapılar için kullanılmıştır?

Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları için kullanılmıştır, çünkü iklimi etkileyen devasa duvarlar gibi davranırlar.

17. Toros Dağları sistemi kaç ana bölümden oluşur?

Metne göre üç ana bölümden oluşur: Batı, Orta ve Güneydoğu Toroslar.

18. Toros Dağları hangi şehirden başlayıp nereye kadar uzanan bir sistemdir?

Antalya'dan başlayıp Hakkari'ye kadar uzanan heybetli bir sıradağ sistemidir.

19. Doğu Anadolu'daki Süphan Dağı'nın oluşum türü nedir?

Levha sıkışması sonucu oluşan kırıklardan çıkan magma ile oluşmuş volkanik bir dağdır.

20. Metindeki 'iki devasa halının birbirine itilmesi' benzetmesi hangi süreci anlatır?

Levhaların birbirini sıkıştırarak yeryüzünü katlayıp yükseltmesiyle kıvrım dağlarının oluşumunu anlatır.

21. Türkiye'deki dağların oluşumunu inceleyen ana bilimsel kavram nedir?

Levha tektoniği kavramıdır.