Kapsamlı Tarih Çalışma Materyali: Türk ve Dünya Tarihi

Kaynaklar: Bu çalışma materyali, bir ses kaydı transkripti ve kopyalanmış metinlerden derlenmiştir.

---

Giriş: Tarihin Temelleri ve Sınavlara Hazırlık 📚

Bu çalışma materyali, AGS, KPSS, TYT, AYT ve LGS gibi çeşitli sınavlara hazırlanan tüm öğrenciler için Türk ve dünya tarihinin önemli dönemlerini kapsayan kapsamlı bir genel tekrar sunmaktadır. Ünitelerimiz, İslam Öncesi Türk Tarihi'nden başlayarak Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi'ne kadar uzanmaktadır. Soru dağılımları ve soruluş tarzları farklılık gösterse de, temel tarih bilgisi tüm sınavlar için ortaktır. Amacımız, konuları anlaşılır ve akılda kalıcı bir şekilde sunarak öğrenme sürecinizi kolaylaştırmaktır.

---

1. İslam Öncesi Türk Tarihi 🌍

Türklerin anavatanı Orta Asya'dır ve tam ortası Ötüken olarak kabul edilir. Karasal iklimin etkisiyle göçebe bir yaşam tarzı benimsenmiştir.

• Yaşam Tarzının Etkileri:
  • ✅ Savaşçılık ve Teşkilatçılık: Sürekli mücadele ve hareketlilik bu özellikleri geliştirmiştir.
  • ⚠️ Denizcilik: Coğrafi şartlar nedeniyle gelişmemiştir.
• Çin ile İlişkiler: Savaşlar, barış antlaşmaları ve ticaret sürekli Çin ile yapılmıştır.
• Devlet Teşkilatı:
  • 📚 Kut Anlayışı: Yönetme hakkının Gök Tanrı tarafından Kağan'a verildiğine inanılması.
  • 📚 Töre: Yazısız hukuk kuralları. Bağımsızlık, törenin değişmez hükümleri arasında yer alır.
• Önemli Türk Devletleri:
  • Hunlar: Bilinen ilk Türk devleti.
  • Göktürkler: Türk adıyla kurulan ilk devlet, Orhun Abideleri.
  • Uygurlar: Yerleşik hayata geçişin dönüm noktasıdır. Bu geçiş, kültür ve yaşam tarzında büyük değişikliklere yol açmıştır.

---

2. Türk İslam Tarihi 🕌

• İslamiyet'e Geçiş:
  • ✅ 751 Talas Savaşı: Türklerin İslamiyet'i kabulünde önemli bir dönüm noktasıdır.
• İlk Türk İslam Devletleri:
  • Karahanlılar: İlk Türk İslam devleti olarak temelleri atmışlardır.
  • Gazneliler: Hindistan seferleriyle İslamiyet'i yaymış ve "Sultan" unvanını kullanmışlardır.
  • Büyük Selçuklular:
    • Tuğrul Bey: Abbasi Halifesi'ni Şii Büveyhoğulları'nın baskısından kurtarmış ve "Doğunun ve Batının Sultanı" unvanını almıştır.
    • ✅ 1071 Malazgirt Savaşı: Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır.
    • ✅ Miryokefalon Savaşı: Anadolu'nun tapusu kesinleşmiştir.
  • Memlükler:
    • Kut sisteminden farklı olarak güçlü komutanların sultan olabildiği bir yapıya sahipti.
    • ✅ Moğolları durduran tek Türk devleti olarak tarihe geçmiştir.
  • Diğer Önemli Devletler:
    • Tolunoğulları ve İhşidiler: Mısır'da kurulan ilk Türk İslam devletleri olup, Hicaz'a egemen olmuşlardır.
    • Eyyubiler: Selahaddin Eyyubi, Hıttin Savaşı ile Kudüs'ü Haçlılardan geri almıştır.
    • Harzemşahlar: İlhanlılar ile Anadolu Selçukluları arasında tampon bölge görevi görmüş, Yassı Çemen Savaşı ile bu durum sona ermiştir.
    • Timur Devleti: Altın Orda Devleti'ni yıkarak Rusya'nın güçlenmesine zemin hazırlamış, 1402 Ankara Savaşı ile Osmanlı Devleti'ni Fetret Devri'ne sokmuştur.
    • Babürler: Hindistan'da Tac Mahal'i inşa etmişlerdir.
• 📚 Cihat Kavramı: Türk İslam tarihiyle birlikte ortaya çıkan, Allah rızası için dinin yayılması amacıyla yapılan savaşları ifade eder.

---

3. Osmanlı Devleti: Kuruluşundan Dağılmaya ve Kültürel Yapısı 🇹🇷

3.1. Siyasi Tarih: Kuruluş, Yükselme, Duraklama, Gerileme ve Dağılma

• Kuruluş ve Yükselme Dönemi (Klasik Dönem):
  • ✅ Büyüme Sebepleri: Hoşgörü, adil politika, iskan (yerleştirme) ve istimalet (gönül alma) politikaları.
  • Orhan Gazi: Devletin kurumsallaşmaya başladığı dönemdir. Karasi Beyliği'nin alınması ve Çimpe Kalesi'nin fethiyle Rumeli'ye geçiş sağlanmıştır.
  • Fatih Sultan Mehmet: 21 yaşında İstanbul'u fethederek cihan hakimiyeti anlayışını pekiştirmiş, Ortodoksları kendine bağlayarak mezhepsel ayrımı kullanmıştır.
  • Yavuz Sultan Selim: Sekiz yıllık saltanatına seksen yıllık iş sığdırmış, Mısır Seferi ile halifeliği Osmanlı'ya taşımıştır.
  • Kanuni Sultan Süleyman: Osmanlı'nın en parlak dönemidir.
• Duraklama ve Gerileme Dönemi:
  • Avrupa'nın bilimsel ve teknolojik ilerlemeleri karşısında Osmanlı geride kalmıştır.
  • III. Selim: Nizam-ı Cedit reformlarıyla radikal değişiklikler yapmaya çalışmıştır.
  • II. Mahmut ("Kaldıraç Mahmut"): Yeniçeri Ocağı'nı ve tımar sistemini kaldırarak birçok yeniliğe imza atmıştır. Bu dönemdeki ıslahatlarda Batı etkisi görülmeye başlanmıştır.
• Dağılma Dönemi:
  • Denge Politikası: Uluslararası ilişkilerde büyük devletler arasındaki çıkar çatışmalarından faydalanma.
  • Tanzimat ve Islahat Fermanları: Azınlıklara haklar verilerek devletin dağılmasını önleme çabaları.
  • I. Meşrutiyet: Halk yönetime katılmıştır (Meclis-i Mebusan'ın açılması).
  • Duyun-u Umumiye: Ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesine yol açmıştır.
  • II. Abdülhamit: İstibdat Devri olarak bilinen baskıcı bir dönem yaşanmıştır.

3.2. Kültür ve Uygarlık

• Yönetim Yapısı:
  • Monarşi ve teokrasi bir aradaydı.
  • Kut Anlayışı: İslami bir ayar verilerek "Allah'ın takdiri" şeklinde yorumlanmıştır.
  • Veraset Sistemi:
    • 1️⃣ I. Murat: "Ülke padişah ve oğullarının malıdır."
    • 2️⃣ Fatih Sultan Mehmet: "Nizam-ı alem için kardeş katli caizdir."
    • 3️⃣ I. Ahmet: "Ekber ve Erşed" sistemi (en yaşlı ve olgun hanedan üyesinin tahta geçmesi).
  • Merkez Teşkilatı:
    • 📚 Divan-ı Hümayun: Devlet işlerinin görüşüldüğü ana meclis.
    • Seyfiye: Askeri ve idari bürokrasi (Sadrazam, Vezirler, Yeniçeri Ağası, Kaptan-ı Derya).
    • İlmiye: Din, hukuk ve eğitim işleri (Şeyhülislam, Kazasker, Kadı, Müderris).
    • Kalemiye: Sivil bürokrasi (Nişancı, Defterdar, Reisülküttap).
• Hukuk:
  • Hukukta birlik yoktu.
  • Örfi Hukuk: Padişah fermanları, beratlar, adaletnameler, amannameler, kanunnameler, ahitnameler.
  • Şer'i Hukuk: İslam hukukuna dayalı (Kadı, Kazasker).
• Eğitim:
  • Eğitimde birlik yoktu.
  • Medrese: Türkler için.
  • Enderun: Devşirmeler için üst düzey yönetici yetiştiren okul.
  • Cemaat/Yabancı Okullar: Azınlıklar ve yabancılar için.
• Toprak Sistemi:
  • Mülki Topraklar: Kişiye ait (%0.001). Öşriye (Müslüman), Haraciye (Gayrimüslim).
  • Miri Topraklar: Devlete ait (%99.999). İşleme hakkı halka aitti.
  • 📚 Tımar Sistemi: Toprağın gelirinin askerlere maaş olarak verildiği sistem.
    • ✅ Faydaları: Üretimde süreklilik, hazineden para çıkmadan ordu besleme, feodal yapılanmayı önleme, güvenlik sağlama.
    • ⚠️ Bozulması: İltizam (vergi toplama hakkının ihale edilmesi), Malikane (ömür boyu iltizam), Ayanların güçlenmesi.
• Ekonomi:
  • 📚 İaşe: Halkın karnını doyurma, piyasada bol mal bulundurma, arz-talep dengesini gözetme.
  • Vergiler: Hukuktaki ayrılık nedeniyle çeşitlilik gösterir.
    • Şer'i Vergiler: Öşür (Müslümandan ürün vergisi), Haraç (Gayrimüslimden ürün vergisi), Cizye (Gayrimüslimden askerlik vergisi).
    • Örfi Vergiler: Avarız (olağanüstü hallerde alınan ek vergi).
  • 📚 Müsadere: Devletin kişilerin mallarına el koyması. Özel mülkiyet güvence altında değildi.
• Sosyal Yapı:
  • 📚 Millet Sistemi: Ayrım dinde yapılır, etnik kökende değil.
  • 📚 Erkan-ı Erba: Toplumu oluşturan dört unsur: Ümera (askerler, bürokratlar), Ulema (ilim adamları), Esnaf (zanaatkarlar), Köylü.
• Sanat:
  • ⚠️ Heykel ve resim yaygın değildi (istisnalar: Fatih portreleri, Abdülaziz heykeli).
  • Minyatür, Hat (güzel yazı), Tezhip (kitap süsleme), Ebru, Çini, Vitray (cam sanatı).

---

4. Milli Mücadele ve Cumhuriyetin Kuruluşu 🇹🇷

4.1. I. Dünya Savaşı ve Sonrası

• Trablusgarp Savaşı (1911-1912):
  • İtalya'nın sömürgecilik amacıyla Libya'yı işgali.
  • Mustafa Kemal'in sömürgeciliğe karşı ilk mücadelesi (Şerif takma adıyla).
  • ✅ Uşi Antlaşması: Osmanlı'nın Kuzey Afrika'daki son toprağını kaybetmesi.
• Balkan Savaşları (1912-1913):
  • Milliyetçilik akımının etkisiyle Balkan uluslarının Osmanlı'ya saldırması.
  • Büyük toprak kayıpları (Batı Trakya, Arnavutluk, Makedonya, Ege Adaları).
  • ✅ Babıali Baskını: İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yönetime el koyması.
• I. Dünya Savaşı (1914-1918):
  • Genel Sebepler: Milliyetçilik, sömürgecilik (müstemlekecilik, kolonyalizm).
  • Osmanlı'nın Cepheleri:
    • ✅ Çanakkale Cephesi: Tek büyük zaferimizdir.
    • ✅ Kut'ül Amare: Irak Cephesi'nde İngilizlere karşı kazanılan kısmi zafer.
    • Taarruz Cepheleri (Kafkas, Kanal), Savunma Cepheleri (Irak, Hicaz-Yemen, Suriye-Filistin, Çanakkale).
  • Gizli Antlaşmalar: İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını paylaşma planları (Sykes-Picot).
  • Wilson İlkeleri: ABD'nin savaşa girişiyle yayınladığı ilkeler (yenen yenilenden toprak almayacak vb.).
• Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918):
  • ✅ Ülkeyi işgallere açık hale getirdi.
  • ⚠️ 7. Madde: İtilaf Devletleri'nin güvenliklerini tehdit eden stratejik noktaları işgal etme hakkı.
  • ⚠️ 24. Madde: Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulmasına zemin hazırladı.
  • ✅ Osmanlı fiilen sona erdi.
• İşgallere Tepki:
  • Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri: Bölgesel direniş örgütleri.
  • Kuvay-i Milliye: Yerel halk direniş birlikleri.
• Paris Barış Konferansı (1919):
  • Manda ve Himaye fikri ortaya çıktı (sömürgeciliğin yeni adı).
  • İzmir'in İtalya'dan alınarak Yunanistan'a verilmesi.

4.2. Milli Mücadele Dönemi

• Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı (19 Mayıs 1919): Milli Mücadele'nin başlangıcı.
• Havza Genelgesi (Mayıs 1919): İşgallerin mitinglerle protesto edilmesi çağrısı.
• Amasya Genelgesi (Haziran 1919):
  • ✅ Milli Mücadele'nin amaç, yöntem ve gerekçesi belirlendi: "Ulusun bağımsızlığını yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır."
  • Mustafa Kemal'in askerlikten istifası (sine-i millete dönmesi).
• Erzurum Kongresi (Temmuz-Ağustos 1919):
  • İlk kez ulusal sınırlardan bahsedildi.
  • Manda ve himaye reddedildi.
  • Temsil Heyeti kuruldu (bölgesel).
• Sivas Kongresi (Eylül 1919):
  • Tüm cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi.
  • Temsil Heyeti tüm ülkeyi kapsar hale geldi ve yürütme yetkisini kullandı (Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığı'na ataması).
• Amasya Protokolü (Ekim 1919): İstanbul Hükümeti (Ali Rıza Paşa) Temsil Heyeti'ni resmen tanıdı.
• Son Osmanlı Mebusan Meclisi (Ocak 1920):
  • ✅ Misak-ı Milli (Milli Yemin) kabul edildi. Mondros Ateşkesi imzalandığı anda işgal edilmemiş topraklar milli sınırlar olarak kabul edildi.
• İstanbul'un Resmen İşgali (16 Mart 1920): Misak-ı Milli'nin kabulüne tepki olarak gerçekleşti.
• TBMM'nin Açılması (23 Nisan 1920):
  • Ankara'da açıldı.
  • ✅ Güçler Birliği: Yasama, yürütme ve yargı yetkileri TBMM'de toplandı (Meclis Hükümeti Sistemi).
  • Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve İstiklal Mahkemeleri: Ayaklanmaları bastırmak için çıkarıldı.
• TBMM'ye Karşı Ayaklanmalar: İstanbul Hükümeti, halk, Kuvay-i Milliyeciler ve azınlıklar tarafından çıkarılan isyanlar.
• Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920):
  • ⚠️ Osmanlı Devleti'nin ölüm fermanı niteliğindedir.
  • ✅ Ölü doğmuş bir antlaşmadır, çünkü meclis onayı yoktur ve uygulanmamıştır.

4.3. Kurtuluş Savaşı

• Cepheler:
  • Doğu Cephesi: Kazım Karabekir Paşa komutasında Ermenilere karşı savaşıldı. ✅ Gümrü Antlaşması ile kapandı.
  • Güney Cephesi: Kuvay-i Milliye birlikleri Fransızlara karşı savaştı (Urfa, Antep, Maraş direnişleri).
  • Batı Cephesi: Yunanlılara karşı düzenli ordu savaştı.
    • I. İnönü Savaşı: ✅ Teşkilat-ı Esasiye (1921 Anayasası) kabul edildi, Londra Konferansı düzenlendi, İstiklal Marşı kabul edildi, Moskova Antlaşması imzalandı.
    • II. İnönü Savaşı: Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya "Siz orada yalnızca düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz" demiştir.
    • Kütahya-Eskişehir Savaşları: Yenilgi sonrası ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi.
    • Sakarya Meydan Muharebesi: Mustafa Kemal Başkomutan oldu, ✅ Tekalif-i Milliye Emirleri çıkarıldı. "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." sözüyle kazanıldı. ✅ Kars Antlaşması (Doğu sınırı kesinleşti) ve 1921 Ankara Antlaşması (Güney Cephesi kapandı) imzalandı.
    • Büyük Taarruz (Başkomutanlık Meydan Muharebesi): "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle Yunanlılar denize döküldü.
• Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922):
  • ✅ İstanbul ve Boğazlar savaşsız alındı.
  • ✅ Osmanlı Devleti hukuken sona erdi.
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922):
  • Lozan Konferansı öncesinde Türk tarafının tek temsilcisinin TBMM olması sağlandı.
  • ✅ Osmanlı Devleti resmen sona erdi.
• Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923):
  • Yeni Türk Devleti'nin sınırları çizildi.
  • Kapitülasyonlar kaldırıldı (ekonomik bağımsızlık).
  • Boğazlar Komisyonu kuruldu (tam egemenlik sağlanamadı).
  • Borçlar Osmanlı'dan kalan topraklara göre taksitlendirildi.
  • Azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı.
  • Yabancı okullar Türk Milli Eğitimine bağlandı.
  • Nüfus mübadelesi (Türk-Yunan değişimi) yapıldı.

4.4. Cumhuriyet Dönemi İlk Yılları

• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Yeni Türk Devleti'nin adı ve rejimi belirlendi. Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçildi.
• Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924):
  • ✅ Tevhid-i Tedrisat Kanunu: Eğitim ve öğretimde birlik sağlandı.
  • ✅ Şeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırıldı: Diyanet İşleri Başkanlığı kuruldu.
  • ✅ Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti kaldırıldı: Ordu siyasetten ayrıldı.
  • Osmanlı hanedanı yurt dışına sürgüne gönderildi.
• Çok Partili Hayat Denemeleri:
  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924): Kazım Karabekir ve arkadaşları tarafından kuruldu, Şeyh Said İsyanı sonrası kapatıldı.
  • Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930): Fethi Okyar tarafından kuruldu, kısa sürede kendi kendini feshetti.
• Atatürk İlkeleri:
  • Cumhuriyetçilik: Ulusal egemenlik, ulus iradesi, seçim, meclis.
  • Milliyetçilik: Bağımsızlık, vatan, bayrak, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, kapitülasyonların kaldırılması.
  • Halkçılık: Eşitlik, sosyal adalet.
  • Laiklik: Din ve devlet işlerinin ayrılması, akıl ve bilimin ön planda tutulması.
  • İnkılapçılık: Eskimiş kurumları atıp yerine çağdaş, modern olanları getirme.
  • Devletçilik: Ekonomi modeli olarak devletin ekonomik kalkınmada öncü rol oynaması (1929 Dünya Ekonomik Krizi sonrası önem kazandı).
• Atatürk Dönemi Dış Politikası:
  • Lozan'dan Kalan Sorunlar: Yabancı Okullar, Musul (Şeyh Said İsyanı sonrası kaybedildi), Borçlar (Hoover Moratoryumu ile çözüldü), Nüfus Mübadelesi (Etabli Kanunu ile çözüldü).
  • Dünya Barışına Katkı:
    • Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya (İtalya ve Bulgaristan'a karşı).
    • Sadabad Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak, Afganistan (İtalya'ya karşı).
    • Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) ile Boğazlar Komisyonu kaldırıldı.
    • Hatay'ın Anavatana Katılması (1939) ile Misak-ı Milli'ye uygun bir gelişme yaşandı.

---

5. Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi: Savaşlar ve Yeni Dünya Düzeni 🌐

5.1. II. Dünya Savaşı (1939-1945)

• Mihver Devletler: Almanya (Hayat Sahası), İtalya (Mare Nostrum), Japonya (Asya Asyalılarındır).
• Müttefik Devletler: İngiltere, Fransa, Rusya, ABD, Çin.
• Savaşın Başlaması: Almanya'nın Polonya'yı işgali.
• Önemli Cepheler: Pearl Harbor (ABD savaşa girdi), Stalingrad (Almanya'nın Rusya'da yenilgisi), Normandiya Çıkartması (Batı Cephesi açıldı).
• Konferanslar:
  • ✅ Yalta Konferansı (1945): Almanya'ya savaş ilan edenlerin yeni dünya düzeninde yer alacağı kararı.
  • ✅ San Francisco Konferansı (1945): Birleşmiş Milletler kuruldu.
  • Potsdam Konferansı: Savaş sonrası düzenlemeler.
• Türkiye'nin Durumu: Savaş boyunca tarafsız kalmaya özen gösterdi. Varlık Vergisi, Toprak Mahsulleri Vergisi gibi önlemler alındı.

5.2. Soğuk Savaş Dönemi (1945-1991)

• İki Kutuplu Dünya: ABD liderliğinde Batı Bloku (Kapitalist) ve SSCB liderliğinde Doğu Bloku (Komünist).
• ABD Politikaları:
  • ✅ Truman Doktrini: Komünizm tehdidine karşı ülkelere yardım.
  • ✅ Marshall Planı: Avrupa'ya ekonomik yardım.
  • ✅ NATO (Kuzey Atlantik Paktı): Askeri ittifak.
• SSCB Politikaları:
  • Kominform: Komünist partileri birleştirme.
  • Molotof Planı: Doğu Bloku ülkelerine ekonomik yardım.
  • ✅ Varşova Paktı: Askeri ittifak.
• Bağlantısızlar Hareketi: Mısır, Yugoslavya, Hindistan gibi ülkelerin iki bloka da katılmaması.
• Türkiye: Kore Savaşı'na katılarak ve NATO'ya üye olarak Batı Bloku'nda yer aldı.
• Yumuşama Dönemi (Soğuk Savaş içinde): Nükleer silahlanmanın kontrol altına alınması çabaları (SALT I, SALT II).
• Kıbrıs Meselesi:
  • Yunanistan'ın Enosis (Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama) hedefi.
  • EOKA: Yunan terör örgütü.
  • Akritas Planı: Adadaki Türkleri katletme planı.
  • TMT (Türk Mukavemet Teşkilatı): Türklerin direniş örgütü.
  • ✅ Johnson Mektubu: ABD'nin Kıbrıs konusunda Türkiye'yi engellemesi.
  • ✅ 1974 Kıbrıs Barış Harekatı: Türkiye'nin adaya müdahalesi, KKTC'nin kuruluşu (1983).
• ASALA: Ermeni terör örgütü, Türk diplomatlarına yönelik saldırılar.
• İç Politik Gelişmeler: Demokrat Parti'nin kuruluşu, 1960 Darbesi, 1971 Muhtırası, 1980 Darbesi.

5.3. Küreselleşen Dünya (1991 ve Sonrası)

• SSCB'nin Dağılması (1991):
  • Mihail Gorbaçov'un Glasnost (açıklık) ve Perestroyka (yeniden yapılanma) politikaları.
  • Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nin bağımsızlıklarını kazanması (Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Türkmenistan).
  • ⚠️ Hocalı Katliamı: Ermeniler tarafından Azerbaycan'da gerçekleştirildi.
  • ✅ Soğuk Savaş sona erdi.
• Yugoslavya'nın Dağılması:
  • Bosna Savaşı, Hırvatistan, Slovenya, Makedonya, Kosova gibi yeni devletlerin ortaya çıkışı.
  • ✅ Aliya İzzetbegoviç: Bosna'nın bilge lideri.
  • ⚠️ Srebrenitsa Katliamı.
  • ✅ Dayton Antlaşması: Bosna-Hersek'in bağımsızlığı tanındı.
• Çekoslovakya'nın Dağılması: Kadife Devrimi ile Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olarak ayrıldı.
• Güncel Gelişmeler: Bölgesel çatışmalar, ekonomik krizler, terör örgütleri, Türkiye'nin barış gücü operasyonları (Kore, Somali, Afganistan vb.), bilimsel ve teknolojik gelişmeler.

---

💡 Önemli Yüz Yıllar (2025 Yılı İçin)

Bazı olayların 100. yıl dönümleri sınavlar için önem arz edebilir:

• 1925:
  • ✅ Şeyh Said İsyanı: Musul'un kaybedilmesine yol açan iç isyan.
  • ✅ Takrir-i Sükun Kanunu: İsyanı bastırmak için çıkarıldı, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
  • ✅ Aşar Vergisi'nin kaldırılması: Halkçılık ilkesi doğrultusunda önemli bir adım.
  • ✅ Şapka Kanunu: Kılık kıyafette modernleşme.
  • ✅ Miladi Takvim'in kabulü: Uluslararası ilişkilerde uyum.

---

Bu çalışma materyali, tarih konularını hızlı ve etkili bir şekilde tekrar etmenize yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Başarılar dileriz!