📚 Firma Çalışan Profili: Sayısal Değişkenler Arasındaki İlişkilerin Korelasyon Analizi
Kaynak Bilgisi: Bu çalışma materyali, bir dersin sesli transkripti ve kullanıcı tarafından sağlanan kopyalanmış metin kaynaklarından derlenmiştir.
1. Giriş: Korelasyon Analizine Genel Bakış
Bu çalışma materyali, bir firma çalışan profiline ait sayısal değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için korelasyon analizinin nasıl kullanıldığını açıklamaktadır. 📊 Korelasyon analizi, iki veya daha fazla sayısal değişken arasındaki ilişkinin yönünü (pozitif veya negatif) ve gücünü belirlemeye yarayan istatistiksel bir yöntemdir. Bu analizde yaş, toplam iş deneyimi, prim sayısı ve şikâyet sayısı gibi değişkenler ele alınmıştır.
2. Korelasyon Analizi Yöntemi ve Temel Kavramlar
Korelasyon analizi genellikle istatistiksel yazılımlar aracılığıyla gerçekleştirilir.
-
Analiz Adımları:
Analyze(Analiz) menüsüne gidilir.Correlate(Korelasyon) seçeneği tıklanır.Bivariate(İki Değişkenli) seçeneği seçilir.- Açılan pencerede, analiz edilecek sayısal değişkenler "Variables" (Değişkenler) alanına eklenir.
-
Korelasyon Katsayısı Seçimi:
- Sosyal bilimler araştırmalarında en yaygın kullanılan katsayı, Karl Pearson tarafından geliştirilen Pearson Korelasyon Katsayısı'dır. Bu katsayı, iki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi ölçer.
- Diğer katsayılar arasında Maurice Kendall ve Charles Spearman katsayıları da bulunur, ancak bu analizde Pearson tercih edilmiştir.
-
Anlamlılık Testi (Test of Significance):
- Testin anlamlılığı için genellikle iki kuyruklu (two-tailed) test seçeneği kullanılır. Bu, değişkenler arasında herhangi bir yönde (pozitif veya negatif) bir ilişki olup olmadığını araştırır. Tek kuyruklu test ise ilişkinin belirli bir yönde (örneğin, sadece pozitif) olduğunu iddia eder.
- ⚠️ İstatistiksel Anlamlılık Kriteri: Bir ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmesi için p-değeri (Sig.) ≤ 0.05 olmalıdır. Bu değer, Ki-kare (χ²) analizinde olduğu gibi, ilişkinin tesadüfen ortaya çıkma olasılığının %5'ten az olduğunu gösterir.
3. İncelenen İlişkiler ve Bulgular
Bu bölümde, firma çalışan profiline ait sayısal değişkenler arasındaki korelasyon analizlerinin sonuçları detaylandırılmıştır.
3.1. Pozitif Yönlü Korelasyon İlişkileri 📈
Pozitif korelasyon, bir değişken artarken diğerinin de artması veya bir değişken azalırken diğerinin de azalması durumunu ifade eder.
-
Yaş – Toplam İş Deneyimi İlişkisi
- P-değeri: 0.000 (p < 0.001) ✅. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): 0.891 ✅. Bu, çok güçlü ve pozitif yönlü bir korelasyondur.
- Yorum: Katılımcıların yaşı arttıkça, toplam iş deneyimleri de doğru orantılı ve neredeyse birebir artmaktadır.
- Saçılım Grafiği: Gözlemlerin büyük çoğunluğu doğrusal bir örüntü sergileyerek bu güçlü pozitif ilişkiyi görsel olarak destekler.
-
Toplam İş Deneyimi – Prim Sayısı İlişkisi
- P-değeri: 0.001 (p < 0.05) ✅. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): 0.531 ✅. Bu, güçlü ve pozitif yönlü bir korelasyondur.
- Yorum: Katılımcıların toplam iş deneyimleri arttıkça, aldıkları prim sayısı da genel olarak artmaktadır.
- Saçılım Grafiği: Genel olarak pozitif bir eğilim görülse de, yaş-iş deneyimi ilişkisine kıyasla bu örüntüye uymayan gözlemlerin sayısı daha fazladır.
-
Yaş – Prim Sayısı İlişkisi
- P-değeri: 0.000 (p < 0.001) ✅. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): 0.601 ✅. Bu, güçlü ve pozitif yönlü bir korelasyondur.
- Yorum: Katılımcıların yaşları ilerledikçe, aldıkları toplam prim sayısı da genel olarak artmaktadır.
- Saçılım Grafiği: Genel bir artış eğilimi sergilese de, güçlü bir pozitif korelasyon tespit edilmesine rağmen, bu örüntüye uymayan çok sayıda gözlemin varlığı dikkat çekicidir.
3.2. Negatif Yönlü Korelasyon İlişkileri 📉
Negatif korelasyon, bir değişken artarken diğerinin azalması veya bir değişken azalırken diğerinin artması durumunu ifade eder.
-
Yaş – Yıl İçinde Şikâyet Sayısı İlişkisi
- P-değeri: 0.008 (p < 0.05) ✅. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): -0.440 ✅. Bu, orta güçte ve negatif yönlü bir korelasyondur.
- Yorum: Katılımcıların yaşları arttıkça, kendileri hakkında müşterilerden gelen şikâyet sayısının kısmen azaldığı gözlemlenmektedir.
- Saçılım Grafiği: Ters yönlü genel örüntüyü destekler, ancak bu ilişki için genel örüntünün dışında kalan çok sayıda gözlemin varlığı, korelasyonun orta güçte olmasını açıklar.
-
Prim Sayısı – Yıl İçinde Şikâyet Sayısı İlişkisi
- P-değeri: 0.000 (p < 0.001) ✅. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): -0.737 ✅. Bu, güçlü ve negatif yönlü bir korelasyondur.
- Yorum: Katılımcıların aldıkları prim sayısı arttıkça, kendileri hakkında müşterilerden gelen şikâyet sayısının güçlü bir şekilde azaldığı gözlemlenmektedir.
- Saçılım Grafiği: Ters yönlü genel örüntünün dışında kalan gözlem sayısının oldukça az olması, güçlü korelasyon katsayısı ile tutarlıdır.
3.3. Anlamsız Korelasyon İlişkileri 🚫
Bir ilişkinin istatistiksel olarak anlamsız olması, p-değerinin 0.05'ten büyük olması durumunda ortaya çıkar. Bu, gözlemlenen ilişkinin tesadüfen meydana gelme olasılığının yüksek olduğu anlamına gelir.
- Toplam İş Deneyimi – Yıl İçinde Şikâyet Sayısı İlişkisi
- P-değeri: 0.095 (p > 0.05) ❌. Bu, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin REDDEDİLDİĞİNİ gösterir.
- Korelasyon Katsayısı (r): -0.286. Katsayı negatif bir yönü işaret etse de, p-değeri anlamlılık eşiğinin üzerinde olduğu için bu ilişkinin varlığı kabul edilmez.
- Yorum: Katılımcıların toplam iş deneyimi ile yıl içinde kendilerine gelen şikâyet sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır.
- Saçılım Grafiği: Belirgin bir örüntü sergilemez.
- 💡 Önemli Not: Korelasyonun gücü (ister pozitif ister negatif olsun) zayıfladıkça, ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı bulunması güçleşir.
4. Genel Değerlendirme ve Sonuç
Bu korelasyon analizleri, firma çalışan profiline ait sayısal değişkenler arasında farklı güç ve yönlerde ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur.
- ✅ Çok Güçlü Pozitif İlişki: Yaş ile toplam iş deneyimi arasında.
- ✅ Güçlü Pozitif İlişkiler: Yaş ile prim sayısı ve toplam iş deneyimi ile prim sayısı arasında.
- ✅ Güçlü Negatif İlişki: Prim sayısı ile yıl içinde şikâyet sayısı arasında.
- ✅ Orta Güçte Negatif İlişki: Yaş ile yıl içinde şikâyet sayısı arasında.
- ❌ Anlamsız İlişki: Toplam iş deneyimi ile yıl içinde şikâyet sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Bu bulgular, değişkenler arasındaki ilişkilerin hem yönünü hem de gücünü anlamak için korelasyon analizinin ve istatistiksel anlamlılık testlerinin kritik önemini vurgulamaktadır. 💡 Bir korelasyonun gücü ve yönü, ilgili değişkenler hakkında değerli içgörüler sunar ve yönetimsel kararlar için temel oluşturabilir.








